Wie de jeugd heeft

Ja, ik erger me aan afval op straat, in het groen en in het water. Het vervuilt onze wereld, dieren eten het op of raken erin verstrikt en sterven een ellendige dood. Mosselen, garnalen en andere zeedieren kunnen kleine deeltjes plastic opslaan in hun lichaam waardoor het in de voedselketen terechtkomt en daarmee vroeg of laat ook op ons eigen bord.
Ik kan me niet voorstellen dat er mensen hier in Nederland wonen die dat niet weten. Maar nee, het is geen makkelijk klusje om een leeg bierblikje of colaflesje mee te nemen naar een prullenbak zo’n honderd meter verderop. Het gewoon uit je handen laten vallen is zoveel eenvoudiger. Dat blijkt wel als ik over de promenade wandel aan de rand van het IJmeer. Op de scheiding tussen land en water bevinden zich honderden rotsblokken. Daartussen ligt van alles wat er niet thuishoort. Blikjes. Sigarettendoosjes. Plastic flesjes. Een kussen. Boodschappentasjes. Drinkbekers van de Mac. Zakjes met hondendrollen erin. Een schoen. Krantenpagina’s. Halve broden. Te veel om op te noemen. Bij iedere stap die ik doe, en zo lang zijn mijn benen niet, dient zich wel een volgende vondst aan.
Wat ik me afvraag is welke lieden dit doen. Als ik bij de enorme bende die naast de afvalcontainers is geplaatst een zak vol lege biologische wijnflessen aantref, ben ik wel enigszins verbaasd dat iemand die zo keurig het glas scheidt, de hele handel uiteindelijk toch op een berg restafval pleurt. Denk maar niet dat dergelijk aso gedrag alleen maar door mensen wordt vertoond die iedere dag vlees eten, een kwartier onder de douche staan, hun huis behaaglijk warm stoken, voor elk klein ritje de auto pakken en een vliegvakantie naar een verre bestemming verkiezen boven een fietsvakantie in eigen land. Dergelijke mensen kunnen er zeker bij zitten, maar dat pleit mensen die de mond vol hebben over verduurzaming nog niet vrij. Ik bedoel maar te zeggen dat het helemaal niet zo eenvoudig is te bepalen wie al die rotzooi creëert. Daarom is het ook zo moeilijk om deze smeerpoetsen te bekeuren. Ergens bij een viaduct automobilisten erbij lappen die een paar kilometer te hard rijden gaat vele malen makkelijker.
Ooit gehoord van snoeproutes? Zo noemen ze trajecten tussen scholen en supermarkten, en tussen scholen en bus- en tramhaltes omdat daar overduidelijke sporen te vinden zijn van wat de leerlingen spontaan uit hun handen laten vallen. Het is vooral stoer om een petfles op de grond te mikken en er een potje mee te voetballen. En het is vooral zeikerig om je vrienden te vertellen dat er zeehondjes en grienden doodgaan als gevolg van al dat plastic dat in het water belandt. Bovendien, die beesten leven toch niet op straat?
Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst zeggen ze. Daar geloof ik in. Mijn eigen jeugd beleefde ik in de zestiger jaren. De tijd van de nozems, de provo’s, de hippies, de studenten en de Dolle Mina’s. De tijd waarin werd afgerekend met de verzuilde samenleving en mensen mondiger en kritischer werden. De jongere generatie zette de toon.
Zo’n anderhalf jaar geleden nam ik het initiatief voor een schone leefomgeving in de wijk waarin ik woon. Daarvoor vond ik medestanders. Als projectgroep ‘IJburg Schoon’ gingen we een samenwerkingsproject aan met de IJburgse jeugd. Resultaat? Havisten van het IJburg College verzorgden lessen aan scholieren van IJburgse basisscholen over de impact van zwerfafval. Vervolgens maakten de basisschoolleerlingen ruim vijftig designs voor borden die mensen aanzetten tot ander gedrag. Op deze designs kan worden gestemd tot 8 december. Op 14 december wordt onder feestelijke omstandigheden bekend gemaakt welke acht designs als borden verschijnen op punten waar mensen makkelijk laten als dank.
Natuurlijk is het nog maar de vraag of tokkies zich aan deze tot ander gedrag stimulerende borden iets gelegen zullen laten liggen. Maar de jeugd is ermee bezig. Ze praten erover. Ineens is het niet meer populair om te kijken wie een plastic flesje het verste weg kan trappen. Grote kans dat ze hun ouders erop aanspreken als die plompverloren hun rotzooi naast de afvalcontainers dumpen. Laat staan dat ze zich er nog voor lenen om op commando van pa een grote IKEA-tas gevuld met allerlei welvaartsresten op de hoek van een straat neer te zetten, zoals eerder dit jaar dat dochtertje van die man met die grote donkerblauwe elektrische auto.

Design Lina Houman