Betoverd door de Gallische haan

Het kon in de afgelopen weken op Facebook niet vaak genoeg geroepen worden: ‘KLM had nooit met Air France moeten samengaan.’ Meermaals wordt British Airways genoemd als een veel betere huwelijkspartner. Begin negentiger jaren flirtte de blauwe zwaan ermee. Maar echte liefde kwam er niet van. De verdeling van kosten en opbrengsten vormden niet het enige breekpunt, ook het hoogst waarschijnlijk verdwijnen van de naam KLM.
Na flirtpartijen met enkele andere partijen ging de blauwe zwaan nogmaals op onderzoek uit of het toch niet iets kon worden met British Airways. Wederom liep het op niets uit: nu vormden de internationale start- en landingsrechten het grootste struikelblok.
Uiteindelijk raakte de blauwe zwaan betoverd door de Gallische haan. Toch kwam het niet tot een huwelijk, lees fusie. Nee, samen met haar rode en haar groene zusje ging de zwaan de verkoop in voor een bedrag dat je bij Boeing zo ongeveer kwijt bent voor twee gloednieuwe Jumbo Jets. In plaats van een fusie een overname, vergezeld van de belofte dat het merk KLM en de hubfunctie van Schiphol nog minstens tien jaar zouden blijven bestaan. Inmiddels is dat zo’n zestien jaar geleden.

‘We moeten KLM niet weggeven aan de Fransen’, is momenteel een populaire kreet. Kansloos, want dat is dus in 2003 al gebeurd.

‘KLM uit Air France halen’, opperen meerdere fans van de blauwe zwaan. Als de Gallische haan zijn zwaan met de gouden eieren al laat gaan, is het nog maar de vraag in hoeverre die zwaan nog gouden eieren kan leggen. Want het is gewoon niet waar dat de overname alleen maar in het nadeel van KLM heeft gewerkt. Denk maar aan zaken als schaalvergroting en gezamenlijke inkoop. Grote kans dat de blauwe zwaan en haar inmiddels fors uitgeklede rode en groene zusje het alleen niet redden. Omdat ze relatief klein zijn. Er zal een andere partner nodig zijn. En het is nog maar de vraag of het gaat lukken een betere te vinden.

‘Air Flut laten doodbloeden’, heeft er zelfs eentje het slechtst denkbare voor met Air France. Los van het feit dat een verweesd KLM in dezelfde positie belandt als zojuist uiteengezet, denk maar niet dat Frankrijk ooit zal laten gebeuren wat Nederland destijds KLM (en Fokker) deed. Nu de huidige Nederlandse regering ineens een geheel onverwachte daad heeft gesteld met een aandelenaankoop in de holding Air France – KLM is er expliciet gekozen voor een andere strategie. De oranje leeuw kiest er overduidelijk niet voor om de blauwe zwaan en haar thuishaven te laten doodbloeden. De door de Fransen als brutale overval gekwalificeerde actie laat echter onverlet dat zij, omdat zij al twee jaar aandelen bezitten in de holding, kunnen profiteren van hun dubbele stemrecht.

Inmiddels hebben de ministers van Financiën van beide landen hun voornemen uitgesproken om van Air France – KLM ‘de best renderende maatschappij ter wereld te maken’. Dat zijn erg grote woorden. Toch ligt hierin wel het uitgangspunt besloten om elkaar niet te laten doodbloeden. Gezien Amerika’s terugtrekking en China’s opkomst, kantelt de naoorlogse multilaterale orde van regels en verdragen in een multipolaire orde van macht tegen macht. Daarom is het zeker nu voor Europa van levensbelang als haar lidstaten elkaar de hand reiken. De recente crisis binnen de holding Air France – KLM kan wat dat aangaat gelden als kans.

‘Fransen zijn niet te vertrouwen’, is een andere kreet die ik op Facebook meer dan eens zag voorbijkomen. Vraag is in hoeverre je zelf te vertrouwen bent als je een heel volk over één kam scheert. De geschiedenis heeft geleerd wat voor een ellende daaruit kan voortkomen.

‘Het enige waar Fransen goed in zijn is stokbrood bakken’, las ik ook nog ergens. Iemand die dit in alle ernst durft te beweren, moet toch echt zijn huiswerk gaan doen. Dat ze in Frankrijk in veel meer zaken goed zijn is overtuigend bewezen op onder andere het gebied van wijnen, kazen, kruiden, auto’s, treinen en duikboten. Ook slagen ze er wonderwel in om samen met buurland Duitsland een uitstekend vliegtuig te bouwen, de Airbus. En waarom voorbijgaan aan al die wereldberoemde chansonniers, uitvinders en filosofen die het land heeft voortgebracht? En dan nog dit, het is maar een weet: al is de baguette voor menig Nederlander het symbool voor Frankrijk, het is van Oostenrijkse origine en wordt door de Fransen nog al eens een Weens brood genoemd. Dat iedere zichzelf respecterende bakker in Frankrijk deze broodsoort verkoopt is een ander verhaal.

De hand die Frankrijk en Nederland elkaar inmiddels weer hebben gereikt zal best nog wel eens knellen. Ook dan is goed blijven presteren het beste wat KLM kan doen. Dat een apart onderdeel prima kan voortbestaan na een faillissement van het moederbedrijf bleek bij de ondergang van V&D: supermarktconcern Jumbo was van harte bereid om La Place, de florerende restaurantketen van V&D, uit de failliete boedel te kopen.